2027
2027 жылы ҚҚС-ты есепке жатқызу
Тоқсандағы төленетін ҚҚС – есептелген ҚҚС минус есепке жатқызуға рұқсат етілген ҚҚС (502-бап). 2027 жылы жалпы мөлшерлеме – 16 %, дәрі-дәрмек пен медицинаға – 10 % (2026 жылы – 5 %): есепке жеткізушінің электрондық шот-фактурасында бөлінген ҚҚС қана жатқызылады. Босатылған айналымдар болса, есепке жатқызу салық салынатын айналым үлесімен шектеледі.
Тоқсандағы төленетін ҚҚС калькуляторы
Бюджетке төленетін
600 000,00 ₸
- Есептелген ҚҚС
- 1 600 000,00 ₸
- Салық салынатын айналым үлесі
- 83,33 %
- Есепке жатқызуға рұқсат етілген
- 1 000 000,00 ₸
- Рұқсат етілмеген (шегерімге, 259-бап)
- 200 000,00 ₸
Формула
- Төленетін ҚҚС = есептелген ҚҚС − есепке жатқызуға рұқсат етілген ҚҚС − қосымша есепке жатқызу (502-бап)
- Рұқсат етілген = есепке жатқызылатын ҚҚС × салық салынатын айналым / жалпы айналым (488-бап)
- Есепке жатқызылатын ҚҚС = шот-фактуралар бойынша − азайту + ұлғайту (486-бап)
Нөлдік мөлшерлеме де – салық салынатын айналым; босатылған айналым – салық салынбайтын. Тоқсанда өткізу айналымы болмаса, түзетуді ескере отырып бүкіл ҚҚС есепке жатқызылады.
2027 жылы есепке жатқызу үшін не маңызды
- Дәрі-дәрмек, медициналық бұйымдар мен медициналық қызметтерге 2027 жылғы 1 қаңтардан 5 % орнына 10 % салынады – есепке шот-фактурадағы мөлшерлеме бойынша ҚҚС жатқызылады, яғни 2027 жылы алынғанға 10 %.
- Есепке жатқызу күні – тауар, жұмыс, қызметті алған күн (481-бап): 2026 жылғы желтоқсанда ескі мөлшерлемемен алынғаны 2026 жылғы IV тоқсанда есепке жатқызылады.
- Бір мәміле бойынша 1 000 АЕК (4 693 000 ₸, бюджет жобасы бойынша) асатын қолма-қол төлем – ҚҚС есепке қабылданбайды (482-бап). 2026 жылы шек – 4 325 000 ₸.
- Есепке шот-фактура тек электрондық, ЭЦҚ-мен, жазып берген күні ҚҚС төлеушісі болған жеткізушіден және декларацияны тапсырғанға дейін ЭШФ АЖ-да тану белгісімен қабылданады (480-бап, 6 және 8-тармақ).
Жылдар бойынша есепке жатқызу сандары
| Көрсеткіш | 2026 | 2027 |
|---|---|---|
| ҚҚС-тың жалпы мөлшерлемесі | 16 % | 16 % |
| Дәрі-дәрмек, медициналық бұйымдар мен қызметтер | 5 % | 10 % |
| Отандық мерзімді басылым | 10 % | 10 % |
| Мәміле бойынша қолма-қол ақша, одан асса – ҚҚС есепке емес | 4 325 000 ₸ | 4 693 000 ₸* |
| ҚҚС бойынша есепке қою шегі | 43 250 000 ₸ | 46 930 000 ₸* |
* 2027 жылғы АЕК – бюджет туралы заң жобасы бойынша.
ҚҚС-ты қашан есепке жатқызу
| Операция | Негіздеме | Есепке жатқызу тоқсаны | Бап |
|---|---|---|---|
| Қазақстанда сатып алу | Электрондық шот-фактура | Тауар, жұмыс, қызмет алынған тоқсан | 481, 1-т. |
| ЕАЭО-дан тыс импорт | Тауарларға декларация | Тауар шығарылған тоқсан | 481, 2-т. |
| ЕАЭО-дан импорт | Тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініш | ҚҚС төленген тоқсан, келесі айдың 20-сынан ерте емес | 481, 2-т. |
| Бейрезиденттің жұмыстары, қызметтері | ЭШФ және бейрезидент үшін ҚҚС төлеу құжаты | ЭШФ жазылған тоқсан | 481, 3-т. |
| Қосымша шот-фактура | Қосымша ЭШФ | Ол жазылған тоқсан | 481, 5-т. |
| ҚҚС бойынша есепке қою | Қалдықтардың салық тіркелімі | Есепке қойылған тоқсан | 481, 4-т. |
Қандай ҚҚС есепке жатқызылады
- Сіз ҚҚС төлеушісісіз, ал тауарлар, жұмыстар, қызметтер салық салынатын айналым үшін пайдаланылады немесе пайдаланылатын болады (480-бап, 1-тармақ).
- Негіздеме – ҚҚС бөлінген және жеткізушінің ЖСН/БСН көрсетілген, ҚҚС төлеушісі жазып берген шот-фактура немесе билет; сома ЭШФ АЖ-да алу кезеңімен көрсетіледі (480-бап, 6-тармақ).
- Импорт – тауарларға декларация немесе тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініш, бірақ бюджетке төленген ҚҚС-тан аспайды (480-бап, 7-тармақ).
- Бейрезиденттің жұмыстары мен қызметтері – электрондық шот-фактура және бейрезидент үшін ҚҚС төленгенін растайтын құжат (480-бап, 7-тармақ).
- Іссапарлар: қызметкер үшін төленген және компанияның шығысы деп танылған қызметтер бойынша ҚҚС та есепке жатқызылады (480-бап, 2-тармақ).
- Бірнеше негіздеме болса – есепке бір рет, ең ерте негіздеме бойынша (480-бап, 9-тармақ).
Не есепке жатқызылмайды
- Бөлек есеп жүргізгенде салық салынбайтын (босатылған) айналымға арналған сатып алулар бойынша ҚҚС (482-бап, 2-тармақ).
- ЖСН/БСН жоқ немесе қате, күні, нөмірі, атауы, айналым сомасы жоқ, ЭЦҚ-сыз немесе электрондық міндетті болған жерде қағазда жазылған шот-фактура (482-бап, 2-тармақ).
- Төлем күнгі 1 000 АЕК (4 693 000 ₸, бюджет жобасы бойынша) асатын мәміле бойынша ҚҚС-пен қолма-қол төлем – төлемдер санына қарамастан (482-бап, 2-тармақ).
- Жер қойнауын пайдаланушының тарату қоры және дербес білім беру ұйымдарының нысаналы салымы есебінен сатып алулар (482-бап, 2-тармақ).
- Комиссионерде – комитент үшін сатып алулар бойынша ҚҚС, экспедиторда – клиент үшін тасымалдаушылардың қызметтері бойынша (482-бап, 3-тармақ).
- Бұл баптарда жеңіл автомобильдер бойынша есепке жатқызуға бөлек тыйым жоқ – жалпы шарттар қолданылады: салық салынатын айналымда пайдалану және дұрыс шот-фактура.
Есепке жатқызу қашан азайтылады немесе алып тасталады
- Алып тасталады: мәмілені сот жалған немесе жарамсыз деп таныды, сома құжатта қате көрсетілген (483-бап).
- Азайтылады: тауар салық салынатын айналым үшін пайдаланылмады, бүлінді немесе жоғалды (расталған ТЖ-дан басқа), монополистің нормадан тыс шығындары, жарғылық капиталға салым, нөлдік мөлшерлемеге арналған ауыл шаруашылығы өнімі (484-бап, 2-тармақ).
- Түзету жағдай туындаған тоқсанда жүргізіледі; қосымша шот-фактура бойынша – ондағы сомаға (484-бап, 3–4-тармақ).
Пропорционалды әдіс және бөлек есеп
Салық салынатын да, босатылған да айналымдар болса, есепке жатқызылатын ҚҚС екі әдістің бірімен бөлінеді (487-бап). Пропорционалды: есепке салық салынатын айналымның жалпы айналымдағы үлесіне тең бөлігі жатқызылады (488-бап). Бөлек есеп: салық салынатын айналымға арналған сатып алулар бойынша ҚҚС – есепке, босатылғанға – жоқ, ал екеуіне ортақ – сол пропорциямен (489-бап). Есепке жатқызуға рұқсат етілмеген ҚҚС 259-бап бойынша шегерімге алынады.
Мысал: салық салынатын айналым 10 000 000 ₸, босатылған 2 000 000 ₸, сатып алулар бойынша ҚҚС 1 200 000 ₸. Есептелді 1 600 000 ₸, салық салынатын айналым үлесі 0,8333, есепке жатқызуға рұқсат етілді 1 000 000 ₸, рұқсат етілмеді 200 000 ₸, төленеді 600 000 ₸.
Сатуға арналған объектілерді салатындар әр объект бойынша бөлек есеп жүргізуге міндетті (487-бап, 3-тармақ).
Босатылған айналымның әртүрлі үлесінде қанша ҚҚС есепке жатқызылады (сатып алулар бойынша ҚҚС 1 200 000 ₸)
| Босатылған айналым | Салық салынатын үлесі | Есепке | Есепке емес |
|---|---|---|---|
| 0 % | 100 % | 1 200 000 ₸ | 0 ₸ |
| 10 % | 90 % | 1 080 000 ₸ | 120 000 ₸ |
| 20 % | 80 % | 960 000 ₸ | 240 000 ₸ |
| 30 % | 70 % | 840 000 ₸ | 360 000 ₸ |
| 40 % | 60 % | 720 000 ₸ | 480 000 ₸ |
| 50 % | 50 % | 600 000 ₸ | 600 000 ₸ |
Пропорционалды әдіс, 488-бап: есепке ҚҚС-тың салық салынатын айналымның жалпы айналымдағы үлесіне тең бөлігі жатқызылады. Есеп – жоғарыдағы калькулятормен.
ҚҚС асып кетуі: ауыстыру және қайтару
- Есепке жатқызылатын ҚҚС есептелгеннен көп болса, асып кету пайда болады (502-бап, 3-тармақ); ол декларация бойынша өспелі қорытындымен жинақталады (125-бап, 1-тармақ).
- Асып кетуді қайтара алатындар: экспорттаушылар және нөлдік мөлшерлемемен айналымы барлар, келісімшарттар бойынша жер қойнауын пайдаланушылар (кең таралған пайдалы қазбалардан басқа), ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша өндірістік ғимараттар салушылар (125-бап, 2-тармақ).
- АӨК дайындаушы ұйымдарының шот-фактуралары бойынша және қосымша есепке жатқызу қолданылған кезеңдер бойынша асып кету қайтарылмайды (125-бап, 3-тармақ).
- Тексерусіз оңайлатылған қайтару – 15 жұмыс күні ішінде, егер нөлдік мөлшерлеме салық салынатын айналымның кемінде 50 %-ы болса немесе компания салықтық мониторингте болса (127-бап).
- Салық берешегі болса, асып кету алдымен оны өтеуге өтінішсіз есепке жатқызылады (125-бап, 7-тармақ).
Ауыл шаруашылығы өндірушілері мен өңдеушілер: қосымша есепке жатқызу
- Есепке жатқызылатын қосымша сома = (есептелген ҚҚС − рұқсат етілген − кезең басындағы асып кету) × 80 % – өз ауыл шаруашылығы өнімі және оны өңдеу бойынша (490-бап, 4-тармақ).
- Мұндай қызмет бойынша айналымдар мен сатып алулардың бөлек есебі қажет; акцизделетін тауарларға қолданылмайды (490-бап, 1–2-тармақ).
Сұрақтар мен жауаптар
- 2027 жылы төленетін ҚҚС-ты қалай есептеуге болады?
- Тоқсандағы есептелген ҚҚС минус есепке жатқызуға рұқсат етілген ҚҚС: мысалы, салық салынатын айналым 10 000 000 ₸ болса, 1 600 000 ₸ есептеледі; сатып алулар бойынша ҚҚС 1 200 000 ₸ және босатылған айналым 2 000 000 ₸ болса, есепке 1 000 000 ₸ жатқызылады, төленеді – 600 000 ₸.
- Есепке жатқызылатын ҚҚС дегеніміз не?
- Бұл сіз салық салынатын айналымға арналған сатып алулар бағасында жеткізушілерге төлеген және төленетін ҚҚС-ты азайтатын ҚҚС. Негіздеме – салық бөлінген ҚҚС төлеушісінің электрондық шот-фактурасы (480-бап).
- 2027 жылы қолма-қол төлегенде ҚҚС-ты есепке жатқызуға бола ма?
- Мәміле 1 000 АЕК (4 693 000 ₸, бюджет жобасы бойынша) аспайтын сомаға қолма-қол төленсе ғана. Одан асса, төлемдер санына қарамастан ҚҚС есепке қабылданбайды (482-бап).
- ЕАЭО-дан импорт бойынша ҚҚС-ты қашан есепке жатқызу керек?
- ҚҚС бюджетке төленген тоқсанда, бірақ есептеу кезеңінен кейінгі айдың 20-сынан ерте емес (481-бап, 2-тармақ). Басқа елдерден импорт бойынша – тауар шығарылған тоқсанда.
- ҚҚС-тың пропорционалды әдісі қалай жұмыс істейді?
- Рұқсат етілген ҚҚС = есепке жатқызылатын ҚҚС × салық салынатын айналым / жалпы айналым. 10 000 000 ₸ салық салынатын және 2 000 000 ₸ босатылған айналымда үлес – 0,8333, 1 200 000 ₸-ден есепке 1 000 000 ₸ жатқызылады (488-бап).
- ҚҚС асып кетуімен не істеу керек?
- Ол өспелі қорытындымен ауысады және болашақта төленетін ҚҚС-ты азайтады. Оны ақшамен нөлдік мөлшерлемедегі экспорттаушылар, жер қойнауын пайдаланушылар және ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша өндірістік объектілер салушылар қайтара алады (125-бап).
- Жеңіл автомобиль бойынша ҚҚС-ты есепке жатқызуға бола ма?
- Жалпы шарттармен болады: автомобиль салық салынатын айналым үшін пайдаланылады және дұрыс электрондық шот-фактура бар. Кодекстің 480–482-баптарында бөлек тыйым жоқ.
Жекелеген жағдайлардағы ҚҚС
Негіздеме
№ 214-VIII Салық кодексі: 125, 127, 480–490, 502-баптар (2026 жылғы 26 қазандағы редакция)Кодекс мәтіні adilet-те